En eski şed makamlardandır. Arapça ‘da “Aşir” kelimesi onda bir manasına ve Farsça ‘da “an” çoğul canlı edatıyla belirilir. İranlı Canlılar anlamına gelmektedir.17.y.y da Hafız postun düzenlediği Söz dergisinde bahsedilmektedir. 520 civarında eser olduğu söylenir ve makamlar arasında "15." sırayı alır.

Edalı, candan ve neşeli karakter gösterir. Ateş tabiatlıdır. Kuru-sıcak makamdır. Fecirden kuşluk vaktine kadar etkilidir. Kemiklere ve beyne etkilidir. Vücutta yağ dengesine yardım eder.

Yaratıcılık duygusu ve ilham verir. Durgun düşünce ve duyguları canlandırır. Hanımlarda doğumu kolaylaştırır. Anne karnındaki çocuğun yanlış duruşlarının düzelmesine yardım eder. Ağrı giderici ve spazm çözücü özelliği vardır. Lezzet verir gevşemeye yardımcı olur.

Çergah makamının "fa" perdesiyle tarif edilir. Dizisi inici özelliğe sahiptir. Donanımında “si” küçük bemolü (Kürdi) vardır.

Durağı : “fa” ve güçlü “do” perdeleridir. Sesleri tizden petse doğru; Acem, Hüseyni, neva, çargah, kürdi, dügah, rast ve acem aşiran olarak sıralanır. Batı musikisinde “fa majör” makamına tekabül eder.


Türk Halk Müziğinde Acem Aşiran geçkisi

Acem Aşiran açış yapılır, gazelhan iki haneyi 1. katında okur, sonra iki hane de 2. katında okur, daha sonra Acem Aşiran türkü ve şarkılar okunur, saz Saba Hüseynisi’ne geçki yapar. Gazelhan gazelinin okur ve bitirir. Sazlardan biri tekrar Uşşak’a geçki yapar, gazelhan Uşşak makamının 1. 2. ve 3. katlarını okuyarak bitirir.


Hazırlayan : Suat Yener Yayın tarihi: 22.07.2007

Kaynaklar :

¹ Büyük Türk Musiki Ansiklopedisi : YılmazÖztuna
² Müzik Ansiklopedisi Sözlük : Vural Sözer
³ TSM Sözlü Eserler Repertuarı : TRT Yayınları
⁴ Musiki Kılavuzu TSM Antolojisi : Suat Yener
⁵ www.musikiklavuzu.com ( Suat Yener )